Phần mềm tính Bazi (Tứ Trụ) có đáng tin không? Bàn về những gì thuật toán làm được và không làm được
Mở cửa hàng ứng dụng tìm "Bazi", có thể thấy hàng chục phần mềm lập lá số hiện ra. Có cái miễn phí, có cái thu phí theo tháng, có cái tự quảng cáo là "chuyên gia mệnh lý AI thông minh". Quanh tôi không ít bạn bè từng cài một hai cái trong điện thoại, nhập ngày giờ tháng năm sinh, vài giây sau một lá số chi chít chữ hiện ra, Five Elements (Wu Xing), Ten Gods (Shi Shen), Luck Pillars, Annual Pillar đầy đủ cả.
Vấn đề cũng theo đó mà đến: bao nhiêu phần mềm như vậy, sao kết quả tính ra lại không giống nhau? Phần mềm bảo tôi "năm nay phạm Thái Tuế sẽ phá tài", có phải tôi nên mau chóng làm gì đó? Còn cái "Useful God (favorable element)" kia, rốt cuộc nên tin phiên bản nào?
Hôm nay sẽ nói cho rõ chuyện phần mềm Bazi. Không thổi không dìm, nói rõ nó làm được gì, không làm được gì, và dùng thế nào để không bị nó dắt mũi.
1. Phần mềm thực ra đã làm gì cho bạn
Nhiều người tưởng phần mềm Bazi là đang "xem bói", thực ra việc đầu tiên nó làm là lập lá số — một công việc chuyển đổi thuần máy móc.
Bazi là chuyển ngày giờ tháng năm sinh theo dương lịch thành bốn trụ tạo bởi Heavenly Stems và Earthly Branches. Việc chuyển đổi này có quy tắc lịch pháp nghiêm ngặt: trụ năm lấy Lập Xuân làm ranh giới, không phải Tết Dương lịch; trụ tháng đi theo tiết khí, không phải mùng một đầu tháng; trụ ngày phải tra lịch vạn niên; trụ giờ còn phải xử lý vấn đề giờ mặt trời thực và giờ mùa hè. Người xưa lập một lá số bằng tay phải lật mấy cuốn sách, giờ phần mềm xử lý trong vài mili giây, tiện thể đánh dấu luôn quan hệ Luck Pillars, Annual Pillar, Ten Gods, và mức vượng suy của Five Elements.
Phần này, phần mềm làm vừa nhanh vừa chuẩn, đáng tin hơn nhiều so với lập tay. Lập lá số là vấn đề toán học và lịch pháp, có đáp án chuẩn.
Việc thứ hai mới là giải đoán — phán Day Master vượng hay nhược, tìm Useful God, xem cách cục, đoán cát hung. Bước này, phần mềm bắt đầu "phát huy".
2. Cùng một lá số, sao ba phần mềm ba kiểu nói
Nếu bạn lấy cùng một giờ sinh, lần lượt nhập vào ba phần mềm, khả năng cao sẽ thấy ba bộ kết luận khác nhau. Một cái bảo bạn "thân nhược hỷ Ấn Tỷ", cái khác bảo bạn "thân vượng hỷ Tài Quan", cái thứ ba thẳng thừng cho bạn điểm, bảo bạn "Five Elements thiếu Hỏa, vận sự nghiệp 62 điểm".
Nguyên nhân không phức tạp: tiêu chuẩn phán vượng suy và cách lấy Useful God, vốn là chỗ phân kỳ lớn nhất trong hệ thống mệnh lý.
Theo truyền thống, phán vượng suy của Day Master có cách xem Nguyệt Lệnh, có cách đếm đồng đảng dị đảng, có cách nói "đắc lệnh đắc địa đắc thế", hiện đại còn đủ kiểu phương pháp cho điểm có trọng số. Mỗi phương pháp đằng sau là một bộ logic tự nhất quán, nhưng chúng không hoàn toàn tương thích với nhau. Phần mềm viết quy tắc của một phái nào đó vào code, đầu ra liền thành lời của nhà đó. Bạn tưởng là "tính toán khoa học", thực ra là "sư thừa của một lập trình viên nào đó + vài dòng if-else".
Đáng chú ý hơn là thuật toán thời điểm khởi vận của Luck Pillars. Năm dương nam, năm âm nữ xếp thuận; năm âm nam, năm dương nữ xếp nghịch, số tuổi khởi vận phải quy đổi theo số ngày từ lúc sinh đến tiết khí, ba ngày quy thành một năm, một ngày quy thành bốn tháng. Cách làm tròn "mấy ngày" của các phần mềm khác nhau, độ chính xác xử lý ranh giới tiết khí khác nhau, thời điểm khởi vận có thể lệch nhau mấy tháng thậm chí một năm. Khởi vận sai một ly, toàn bộ đoán ngữ về Luck Pillars và Annual Pillar phía sau đều lệch hết.
Nên lời khuyên thực dụng đầu tiên: trước khi xem kết luận, hãy đối chiếu chính lá số trước. Bốn trụ can chi đúng không, Luck Pillars bắt đầu từ năm nào, tuổi khởi vận tính theo tuổi mụ hay tuổi thực có ghi rõ không. Lá số đã sai, nói gì phía sau cũng vô nghĩa.
3. Phần mềm giỏi nhất cái gì, dở nhất cái gì
Tách năng lực của phần mềm ra xem, sẽ thấy một ranh giới rất rõ ràng.
Việc giỏi, là "tra" và "tính". Thống kê số lượng Five Elements, phân bố Ten Gods, đánh dấu thần sát, bảng đối chiếu Luck Pillars và Annual Pillar, quy đổi thời gian tiết khí — đây là sắp xếp thông tin mang tính xác định, não người dễ sót, máy tính thì không. Lấy nó làm một cuốn sách công cụ mệnh lý mang theo bên mình, rất tiện tay. Bạn muốn biết trong Bazi của mình có mấy Thủy, trụ ngày ngồi Ten Gods gì, can chi Annual Pillar năm nay quan hệ thế nào với trụ ngày, phần mềm cho bạn đáp án trong một giây.
Việc dở, là "đoán" và "cân nhắc". Bazi chưa bao giờ là trò chơi chỉ nhìn một chữ. Cùng một "Thương Quan kiến Quan", xuất hiện trong lá số thân vượng hay thân nhược, có Ấn chế hay không có Ấn chế, Luck Pillars trợ hay tiết, ý nghĩa có thể hoàn toàn trái ngược. Phần mềm chỉ có thể theo quy tắc cài sẵn cho bạn một câu đoán ngữ chung chung, nó không biết năm nay bạn ba mươi hay năm mươi tuổi, không biết bạn trong biên chế hay tự khởi nghiệp, không biết bạn hỏi hôn nhân hay kiện tụng.
Phán đoán mệnh lý về bản chất là cân nhắc trọng số trong tình huống cụ thể, đây đúng là chỗ yếu nhất của rule engine. Nên bất kỳ "kết luận cát hung" nào phần mềm đưa ra, đều chỉ nên xem như một gợi ý khả năng, chứ không phải bản thân kết luận.
4. Một ví dụ trọn vẹn: từ lập lá số đến hiểu lầm
Nói cụ thể. Giả sử một người sinh ngày 12 tháng 5 năm 1990 dương lịch, 10 giờ sáng, nam.
Phần mềm lập ra đại khái: trụ năm Canh Ngọ, trụ tháng Tân Tỵ, trụ ngày can nào đó, trụ giờ giờ Tỵ. Trong thống kê Five Elements Hỏa vượng nhất, có thể trực tiếp gợi ý "Hỏa vượng, nên bổ Thủy". Xuống dưới, nếu phần mềm phán Day Master thân nhược, sẽ nói "hỷ Ấn Tỷ, kỵ Tài Quan", rồi Annual Pillar đi đến năm Tài tinh vượng, liền bật một câu "chú ý phá tài, tình cảm biến động".
Vấn đề nằm ở đâu?
Thứ nhất, cách nói "Hỏa vượng nên bổ Thủy" biến cân bằng Five Elements thành đơn thuần số lượng nhiều ít. Nhưng Bazi xem không phải thiếu gì bổ nấy, mà là Day Master cần gì. Một lá số thân vượng, Hỏa nhiều thêm cũng có thể là chuyện tốt; một lá số tòng cách, thuận theo thế vượng lại cát lợi. Thống kê số lượng chỉ là nguyên liệu, không phải kết luận.
Thứ hai, đoán ngữ "kỵ Tài Quan" bỏ qua cách cục và tổ hợp. Tài tinh với người thân nhược là áp lực, nhưng nếu trong lá số có Ấn tinh thông quan, có Tỷ Kiếp trợ thân, Tài tinh vẫn có thể dùng cho ta. Phần mềm không nói cho bạn những tiền đề này, nó chỉ xuất ra câu nhắc nhở chói mắt nhất.
Thứ ba, cũng là chỗ dễ xảy ra vấn đề nhất — nhiều người thấy "chú ý phá tài" liền bắt đầu lo lắng, rồi bị dẫn dắt đi "hóa giải". Ở đây phải nói rõ: mệnh lý mô tả một khuynh hướng nào đó, khuynh hướng không đồng nghĩa với sự kiện. Một người năm Tài tinh bị xung, có thể biểu hiện là đầu tư thua lỗ, cũng có thể biểu hiện là chi tiêu lớn mua nhà, đổi việc lương thấp tạm thời, thậm chí chỉ là bỏ tiền mua một thiết bị đã muốn mua từ lâu. Cùng một "tượng", rơi vào người khác nhau, hình thức biểu hiện khác nhau ngàn vạn. Phần mềm cho là từ khóa, không phải bản án.
5. Dùng phần mềm thế nào để không bị nó dắt đi
Dựa trên phân tích phía trên, đưa ra vài lời khuyên thực hành.
Thứ nhất, coi phần mềm là công cụ lập lá số, đừng coi là thầy bói. Lập lá số, tra thần sát, xem đối chiếu can chi Luck Pillars, giao cho phần mềm; vượng suy cao thấp, chọn bỏ Useful God, cát hung cụ thể, cần kết hợp toàn bộ mệnh cục tổng hợp xem, khi cần tìm người có kinh nghiệm đối chiếu lá số thảo luận. Đoán ngữ của phần mềm có thể tham khảo, nhưng đừng lấy nó làm căn cứ duy nhất.
Thứ hai, thấy kết luận trước tiên hỏi "tiền đề của nó là gì". Phần mềm bảo bạn thân nhược, bạn đi xem nó phán theo tiêu chuẩn gì — điểm Nguyệt Lệnh bao nhiêu, đồng đảng dị đảng tính thế nào. Hiểu rõ logic của nó, bạn sẽ biết ranh giới của kết luận này ở đâu.
Thứ ba, cảnh giác với những lời lẽ tạo lo lắng. Hễ mở miệng là "đại hung", "tất phá tài", "phạm Thái Tuế có huyết quang", rồi chuyển giọng gợi ý bạn mua gì đó, làm pháp sự gì đó, cơ bản có thể tắt đi. Thảo luận mệnh lý đàng hoàng sẽ nói rõ điều kiện và khả năng, không dùng đe dọa để thúc đẩy bạn hành động.
Thứ tư, nhớ tay lái nằm trong tay ai. Bazi nói về bẩm sinh và khuynh hướng nhịp điệu — nhóm can chi lúc bạn sinh ra, giống như một bản thông số xuất xưởng, nói bạn đại khái là kiểu người gì, ở giai đoạn nào dễ gặp dạng bài học nào. Nhưng bản thông số không quyết định bạn lái đi đâu. Cùng một lá số, có người biến "Tài tinh bị xung" thành phá tài, có người biến thành chủ động điều chỉnh cơ cấu tài sản. Mệnh lý cho là dự báo thời tiết, có mang ô hay không, đi đường nào, là việc của chính bạn.
Thứ năm, muốn đi sâu thì học chút cơ bản. Thay vì liên tục đổi phần mềm cầu một "lời chuẩn", chi bằng bỏ chút thời gian hiểu rõ logic cơ bản của Heavenly Stems và Earthly Branches, Ten Gods, vượng suy. Hiểu rồi bạn sẽ thấy, những đoán ngữ có vẻ thần bí của phần mềm, tách ra xem đều là quá trình suy luận có thể hiểu được. Hiểu được quá trình, bạn sẽ không dễ bị một kết luận không đầu không đuôi dọa sợ.
Viết ở cuối
Phần mềm Bazi là thứ tốt, nó biến một môn học cần thuộc mấy trăm quy tắc thành công cụ ai cũng dùng được. Nhưng giá trị của công cụ phụ thuộc vào cách dùng. Lấy nó lập lá số, tra thông tin, hỗ trợ học tập, nó tiết kiệm thời gian công sức; lấy nó làm bản án số mệnh, nó không cho bạn đáp án bạn muốn, còn khuếch đại lo lắng.
Hệ thống mệnh lý này, nói cho cùng là một tấm gương, phản chiếu sự nhận biết của bạn về khuynh hướng bản thân. Khuynh hướng là tham khảo, không phải mệnh lệnh; lá số là bản đồ, không phải nhà tù. Thứ thực sự quyết định hướng đi, mãi mãi là người cầm bản đồ bước đi.
Nếu trong tay bạn đang có một lá số, không ngại trước tiên đừng vội xem điểm cát hung của phần mềm, xem rõ bốn trụ, Ten Gods, bố cục Luck Pillars, rồi kết hợp trải nghiệm thực tế của mình đối chiếu — những năm nào gợi ý khớp với cảm nhận thật của bạn, những năm nào không khớp. Bản thân quá trình này, thú vị hơn bất kỳ một câu đoán ngữ nào.
Lập Lá Số Bát Tự Miễn Phí →